Otyłość – jedna z największych chorób cywilizacyjnych
Otyłość jest uznawana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za chorobę przewlekłą wymagającą leczenia i profilaktyki. W 2022 roku, nadwagę odnotowano u ponad 390 milionów, a otyłość u 160 milionów dzieci i młodzieży na świecie – oznacza to, że problem dotyczy już co piątego dziecka. Niepokojące dane dotyczą także Polski, gdzie w ostatnich dekadach obserwuje się największy wzrost liczby dzieci z nadwagą i otyłością. Statystyki pokazują także, że zaburzenia masy ciała w dzieciństwie mogą utrzymywać się w dorosłości i prowadzić do rozwoju chorób serca, cukrzycy typu 2 i innych chorób przewlekłych.
Masa ciała u dzieci leczonych onkologicznie – dlaczego ma znaczenie?
Podczas leczenia nowotworu utrzymanie prawidłowej masy ciała dziecka jest elementem mającym duży wpływ na przebieg terapii oraz stan zdrowia dziecka. Nadmierna masa ciała u pacjentów może powodować mniejszą tolerancję na leczenie oraz wiązać się z większym ryzykiem zakażeń, powikłań po chemioterapii, zaburzeń metabolicznych, uszkodzenia wątroby. Niedożywienie może prowadzić do osłabienia odporności, większej podatności na infekcje, zaburzeń regeneracji organizmu, większej toksyczności leczenia oraz trudności w realizacji zaplanowanej terapii.
Na masę ciała podczas leczenia wpływa wiele czynników. Niektóre leki, zwłaszcza glikokortykosteroidy stosowane m.in. w leczeniu białaczek, mogą zwiększać apetyt i sprzyjać przyrostowi tkanki tłuszczowej. Z drugiej strony nudności, zaburzenia smaku, brak apetytu czy działania niepożądane terapii mogą prowadzić do niedoborów żywieniowych.
Dlatego tak ważne jest indywidualne monitorowanie stanu odżywienia dziecka i dostosowanie diety do jego aktualnych potrzeb – we współpracy z lekarzem oraz dietetykiem klinicznym.
Zdrowe nawyki to inwestycja na przyszłość
Dzięki postępowi medycyny, większość dzieci z chorobą nowotworową zostaje dziś wyleczona. Znaczenia nabiera więc perspektywa zdrowego życia w dorosłości, dotychczasowego pacjenta. Przebyte leczenie niewątpliwie zwiększa ryzyko późnych powikłań, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia hormonalne czy osteoporoza. Przyczynia się do tego również nadwaga i otyłość. Statystyki pokazują, że zdrowa dieta, aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej masy ciała pomagają ograniczyć część tych zagrożeń.
Jak rodzice mogą wspierać zdrowe nawyki?
Polskie Towarzystwo Pediatryczne oraz eksperci zajmujący się leczeniem otyłości u dzieci podkreślają znaczenie regularnych posiłków, zbilansowanej diety, codziennej aktywności fizycznej, odpowiedniej ilości snu i ograniczania czasu przed ekranami urządzeń elektronicznych.
W przypadku dzieci leczonych onkologicznie zalecenia powinny być zawsze dostosowane do etapu terapii i aktualnego stanu zdrowia. Rodzice mogą wspierać dziecko, w utrzymaniu właściwej masy ciała proponując regularne, wartościowe posiłki, zachęcając do picia wody zamiast słodzonych napojów, wybierając wartościowe przekąski i wprowadzając ruch w takiej formie, jaka jest możliwa i bezpieczna. Nie chodzi przy tym o odchudzanie dziecka podczas leczenia, ale o wspieranie go w budowaniu prwidłowych nawyków żywieniowych i dbanie o swoje zdrowie.
Źródła:
World Health Organization. Obesity and overweight (2025), Childhood overweight and obesity – Questions and Answers (2025), The challenge of obesity (2024).
Polskie Towarzystwo Pediatryczne. Stanowiska i rekomendacje dotyczące diagnostyki oraz leczenia otyłości u dzieci i młodzieży.
Orgel E, Mittelman SD. The Links Between Obesity and Cancer in Children. Current Opinion in Pediatrics.
Orgel E, Tucci J i wsp. Obesity and survival in pediatric acute lymphoblastic leukemia.
Children’s Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers.
