Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia i analiz systemu ochrony zdrowia w Polsce, kilka milionów osób pozostaje pod stałym leczeniem chorób przewlekłych. Rocznie realizowanych jest ponad miliard recept, a część leków – m.in. z powodu zmiany terapii, zakończenia leczenia lub upływu terminu ważności – nie zostaje wykorzystana.
Badania pokazują, że blisko 70 proc. Polaków pozbywa się przeterminowanych leków w sposób niezgodny z przepisami – wyrzucając je do odpadów zmieszanych lub spuszczając w toalecie (Badania Wydziału Farmaceutycznego UJ (2023). Wyrzucając niewykorzystane lekarstwa do śmieci, generujemy jednak problem ekologiczny. Jeśli leki trafią na wysypisko albo do kanalizacji, przedostaną się do wód gruntowych i zanieczyszczą środowisko. Szczególnie niebezpieczne są leki o działaniu narkotycznym czy leki onkologiczne, w przypadku których nawet mała dawka potrafi zanieczyścić środowisko.
Gdzie wyrzucać przeterminowane leki?
Przeterminowane leki należy oddać do specjalnych pojemników na odpady farmaceutyczne w aptece lub PSZOK.
Apteki prowadzące zbiórkę takich leków współpracują z gminami, które zapewniają ich bezpieczny odbiór i utylizację. Aktualną listę punktów, w których można oddać przeterminowane leki, można znaleźć na stronie internetowej swojego urzędu gminy.
Do pojemnika na przeterminowane leki można wrzucać:
- tabletki, kapsułki i czopki,
- syropy, roztwory i krople,
- maści, żele i proszki w szczelnych opakowaniach.
Nie należy jednak umieszczać w tych pojemnikach zużytych igieł, strzykawek, aerozoli ani termometrów. Tego typu odpady można przekazać do PSZOK lub mobilnych punktów zbiórki odpadów.
Gdzie wyrzucać zużyte igły, strzykawki?
Najbezpieczniej oddać je do PSZOK-u, czyli Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, gdzie zostaną prawidłowo zutylizowane.
Apteki ich nie przyjmują, bo zawierają materiał biologiczny.
Gdzie wyrzucać blistry po lekach?
Puste blistry po lekach należy traktować jako odpady zmieszane.
Ze względu na materiał, z którego są wykonane; połączenie plastiku i aluminium, ich recykling jest obecnie praktycznie niemożliwy. Dlatego puste opakowania po tabletkach należy wyrzucać do czarnego pojemnika na odpady zmieszane.
LEKOMATY – planowana alternatywa
Lekomaty to bezpłatne punkty zbiórki przeterminowanych leków oraz wybranych pozostałości po domowym leczeniu, takich jak igły, strzykawki czy wstrzykiwacze insulinowe. Urządzenia mają być wdrożone w Polsce przez jedną z firm zajmujących się unieszkodliwianiem odpadów medycznych.
Lekomaty, w założeniu mają działać 24 godziny na dobę, umożliwiając oddanie przeterminowanych leków w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami. Uruchomienie pierwszych urządzeń planowane jest w najbliższych miesiącach. Urządzenia mają stanąć w miejscach, do których mieszkańcy zaglądają na co dzień. Zebrane odpady będą następnie trafiać do specjalistycznego unieszkodliwiania w ramach systemu obsługi tego typu odpadów.
Pierwsze wdrożenia będą miały charakter pilotażowy i pozwolą sprawdzić, jak taki model zbiórki będzie funkcjonował w praktyce – szczególnie w kontekście rosnącej liczby pacjentów przewlekle chorych.
Dlaczego warto odpowiednio utylizować leki?
Nieodpowiednie pozbywanie się leków może prowadzić do:
- Zanieczyszczenie środowiska – substancje chemiczne z leków mogą przenikać do wód gruntowych i gleby.
- Powstawanie superbakterii – niewłaściwie zutylizowane antybiotykileki stosowane w zwalczaniu chorób wywołanych bakteriami More mogą przyczyniać się do wzrostu odporności bakterii.
- Zagrożenie zdrowia i życia – przypadkowy kontakt dzieci lub zwierząt z wyrzuconymi lekami może być bardzo niebezpieczny.
Czytaj także:
