Co znaczy OUN?

Mózg i rdzeń kręgowy tworzą Ośrodkowy Układ Nerwowy (OUN, z ang. CNS – central nervous system), który kontroluje najważniejsze funkcje życiowe człowieka: myślenie, uczenie się, emocje, mowę, wzrok, ruch, ból, oddychanie i tętno. Mózg jest odpowiedzialny za przetwarzanie informacji otrzymywanych z pozostałej części układu nerwowego oraz wysyłanie sygnałów – za pośrednictwem rdzenia kręgowego i nerwów – w celu kontrolowania wykonywanych czynności i funkcji ciała. 

Guzy mózgu u dzieci

Guzy OUNOśrodkowy układ nerwowy: mózg i rdzeń kręgowy More klasyfikowane są jako łagodne lub złośliwe, jednak nawet łagodne odmiany mogą być niebezpieczne dla zdrowia i życia dziecka. Guzy powstające w mózgu nazywane są pierwotnymi guzami mózgu i mogą rozprzestrzeniać się na inne obszary mózgowia lub rdzenia kręgowego.

W mózgu mogą być także zlokalizowane guzy pochodzące z przerzutów nowotworu z innej lokalizacji, zwane przerzutowymi lub wtórnymi guzy mózgu (u dzieci takie występują niezwykle rzadko).

Nowotwory OUN u dzieci stanowią około 22% ¹ wszystkich zachorowań na nowotwory pediatryczne. Rozpoznaje się je najczęściej u dzieci w wieku od 1 do 10 roku życia, nieco częściej u chłopców.

Zdecydowanie różnią się od guzów mózgu u dorosłych, nie tylko w zakresie odpowiedzi na leczenie, ale także pod względem samej charakterystyki i rodzaju komórek. 

Rodzaje guzów mózgu u dzieci

Ze względu na lokalizację, nowotwory OUN dzieli się na:

• guzy nadnamiotowe – rozwijają się powyżej móżdżku, obejmują półkule mózgowe (najczęściej glejaki – Glioma) oraz tzw. guzy linii środkowej, wywodzące się z przysadki, podwzgórza, jąder podkorowych i okolicy szyszynki;
• guzy podnamiotowe – obejmują tylną jamę czaszki, która zawiera pień mózgu oraz móżdżek i jest to główna lokalizacja większości guzów mózgu u dzieci, a najczęstszy z nich to rdzeniak (Medulloblastoma) powstający w móżdżku;
• guzy pnia mózgu – tam głównie występują glejaki (Glioma).

U niemowląt (dzieci poniżej 1. r.ż.) i dzieci powyżej 12 r.ż. większość nowotworów jest zlokalizowana w górnej części mózgu (w przestrzeni nadnamiotowej), a u dzieci w wieku 1-12 lat w dolnej części mózgu (w przestrzeni podnamiotowej).

Rokowanie

Dzięki postępom w diagnostyce i leczeniu, wskaźniki przeżywalności w nowotworach OUNOśrodkowy układ nerwowy: mózg i rdzeń kręgowy More uległy w ostatnich dekadach poprawie. Obecne statystyki pokazują, że około trzech na cztery dzieci z nowotworami mózgu przeżywa co najmniej 5 lat od diagnozy. Rokowanie każdego dziecka jest jednak unikalne i zależy od wielu specyficznych czynników, które może ocenić tylko zespół specjalistów.

 Na rokowanie mają wpływ:

•  Wiek dziecka – dzieci starsze mają lepsze rokowanie niż młodsze.
• Stopień złośliwości guza według klasyfikacji WHO – guzy stopnia III-IV charakteryzują się gorszym rokowaniem niż guzy stopnia I-II
•  Lokalizacja anatomiczna guza – lokalizacja w pniu mózgu charakteryzują się gorszym rokowaniem od tych zlokalizowanych w okolicach mózgowia.

Kierunki rozwoju

Postępy w terapiach molekularnie ukierunkowanych i immunoterapii mogą w przyszłości znacząco poprawić rokowanie w guzach wysokiego stopnia złośliwości. Prowadzone są liczne badania kliniczne testujące nowe podejścia terapeutyczne, które mogą zmienić obecne prognozy dla najcięższych przypadków.

Dzięki profilowaniu genetycznemu, badacze zidentyfikowali takie zmiany w genach, chromosomach i białkach wewnątrz komórek nowotworowych mózgu, które mogą być wykorzystane do przewidywania rokowania dziecka lub ukierunkowania leczenia.

Wykorzystanie nowoczesnej technologii głębokiego uczenia maszynowego, będącego podtypem sztucznej inteligencji, umożliwia połączenie danych histopatologicznych i molekularnych. Pomaga to w przewidywaniu przeżycia pacjentów z nowotworami mózgu oraz ich przyszłego funkcjonowania poznawczego. Takie prognozy indywidualnych wyników neurokognitywnych umożliwiłoby dostosowane wsparcie ze strony szkół i służy zdrowia, dla tych dzieci.

To holistyczne podejście do opieki nad pacjentami z nowotworami mózgu jest kluczowe dla zapewnienia nie tylko przeżycia, ale również dobrej jakości życia w przyszłości.

Więcej szczegółowych informacji na temat możliwych objawów guza mózgu dla poszczególnych grup wiekowych dzieci, metodach diagnostycznych, możliwościach leczenia i rehabilitacji osób z uszkodzeniem Ośrodkowego Układu Nerwowego, znajdziesz TUTAJ

Autor: Ewa Majewska, Adrian Urbanek

Zobacz także